Najważniejszym założeniem ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw zwaną dalej Tarczą Antykryzysową, jest pomoc przedsiębiorcom w utrzymaniu miejsc pracy.
Rząd zaproponował w tym zakresie między innymi następujące rozwiązania dla małych, średnich i dużych przedsiębiorstw:
1. Odroczenie terminu płatności składek ZUS
W ramach specustawy przedsiębiorstwa będą mogły starać się o przedłużenie terminu zapłaty zobowiązania wobec ZUS za miesiące luty, marzec oraz kwiecień. Rozwiązanie to dedykowane jest płatnikom, którzy nie mają możliwości skorzystania z umorzenia składek ZUS a również borykają się z problemami finansowymi w związku z COVID-19.
Maksymalny okres odroczenia terminu płatności wynosi 3 miesiące, a więc odroczona płatność za miesiąc marzec musiałaby zostać uiszczona do dnia 15 lipca. Pomoc nie stanowi pomocy de minimis i dzięki temu tryb wnioskowania o odroczenie płatności składek ZUS został znacznie uproszczony.
Aby skorzystać z powyższej możliwości, należy zwrócić się do ZUS ze specjalnym wnioskiem dostępnym na stronie ZUS w zakładce Koronawirus ulgi. We wniosku należy wskazać dane firmy, okres za jaki firma ubiega się o odroczenie płatności oraz uzasadnienie, w którym przedsiębiorca wskaże, w jaki sposób koronawirus wpłynął na niemożność zapłacenia składek ZUS w ustawowym terminie.
Wniosek może zostać złożony za pomocą platformy ZUS PUE, za pomocą wiadomości e-mail na specjalnie dedykowany do tego adres e-mailowy lub papierowo drogą pocztową lub osobiście w oddziale ZUS.
Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku, ZUS przesyła Płatnikowi umowę ze szczegółowymi warunkami dotyczącymi wydłużenia okresu zapłaty składek. Umowa może być renegocjowana w terminie późniejszym. Wniosek może być też rozpatrzony negatywnie, ustawa nie wskazuje, jakie są ku temu przesłanki.
2. Odroczenie terminu płatności PIT
W ramach proponowanego rozwiązania płatnik będzie mógł zdecydować się na odroczenie płatności zaliczek na podatek od wynagrodzeń wypłaconych w marcu oraz kwietniu maksymalnie do dnia 1 czerwca 2020. Jednocześnie wprowadzone zostało zwolnienie z opłaty prolongacyjnej.
Wniosek dotyczący odroczenia PIT jest dość złożony i wymaga przygotowania załączników. Podlega ocenie pod kątem skorzystania z pomocy publicznej / pomocy de minimis.
3. Dopłaty do wynagrodzeń pracowników z FGŚP – wszyscy przedsiębiorcy
Dopłaty zgodnie z zapisami tarczy antykryzysowej przysługują przedsiębiorcom (w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292,1495 z 2020 r. poz. 424.), którzy w związku pandemią koronawirusa odnotowali spadek obrotów w ujęci ilościowym bądź wartościowym:
- Nie mniej niż o 15% (stosunek łącznych obrotów w ciągu dwóch dowolnych kolejnych miesięcy w okresie od stycznia 2020 w porównaniu do analogicznych dwóch miesięcy z roku ubiegłego),
- Nie mniej niż o 25% (stosunek obrotów w dowolnym miesiącu w okresie od stycznia 2020 w porównaniu do miesiąca poprzedniego od wskazanego).
Ponadto, oprócz kryterium spadku obrotów przedsiębiorca musi oświadczyć, iż nie posiada on zaległości podatkowo-składkowych na koniec III kwartału 2019 roku.
W sytuacji, gdy pracodawca zdecyduje się na obniżenie wymiaru etatu swoim pracownikom, nie będą miały w tym przypadku zastosowania przepisy art. 42 Kodeksu Pracy dotyczące wypowiadania warunków pracy i płacy.
Wysokość dopłaty do wynagrodzenia z obniżonym wymiarem czasu pracy nie może być wyższa niż 40% przeciętnego wynagrodzenia w kwartale poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie dofinansowania a także do wynagrodzeń pracowników, których wynagrodzenie było wyższe niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. t.j. 15 681 zł.
Praktycznym problemem dla uzyskania szybkiego dofinansowania do wynagrodzenia podczas obniżenia wymiaru czasu pracy może być informacja na temat przeciętnego wynagrodzenia w IQ 2020 roku określanego przez Główny Urząd Statystyczny, który informacje o przeciętnym wynagrodzeniu za poprzedni kwartał publikuje z około miesięcznym opóźnieniem. Na stronie GUS możemy znaleźć informację, iż przeciętne wynagrodzenie za okres styczeń-marzec 2020 zostanie opublikowane 20.04.2020r.
Aby można było stwierdzić, iż w danym przedsiębiorstwie mamy do czynienia z przestojem ekonomicznym, pracodawca musi podpisać porozumienie ze związkami zawodowymi działającymi u danego pracodawcy lub z przedstawicielami pracowników. Na pracodawcy spoczywa bowiem obowiązek przeprowadzenia konsultacji społecznej. Kopia takiego porozumienia musi trafić do okręgowego inspektora pracy w ciągu 5 dni od dnia jej podpisania. Porozumienie musi wyszczególniać grupy zawodowe na postoju lub w obniżonym wymiarze czasu pracy, stopień obniżenia czasu pracy oraz okres ich obowiązywania. W okresie obowiązywania porozumienia pomiędzy zakładem pracy a pracownikami ustawa zakłada, iż nie stosuje się warunków wynikających z układu ponadzakładowego oraz z układu zakładowego warunków umów o pracę i innych aktów stanowiących podstawę nawiązania stosunku pracy.
Należy zwrócić również uwagę na fakt, iż do wypłaty świadczeń i ich rozliczania mają zastosowanie przepisy art. 7–16 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy (Dz. U. 2013 poz. 1291), z wyjątkiem art. 8 ust. 3 pkt 8 tej ustawy, oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. W art. 13 wskazano, iż pracodawca w trakcie trwania wypłaty dofinansowania, a także w terminie co najmniej 3 miesięcy po jej zakończeniu nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, dla którego dofinansowanie zostało przyznane. Jest to bardzo istotna informacja z punktu widzenia płynności finansowej przedsiębiorstwa.
Dopłaty finansowane będą ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przez maksymalny okres 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku o dofinansowanie. O ich uzyskanie będzie można ubiegać się składając wniosek do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w terminie 14 dni od ogłoszenia naboru wniosków przez Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy. Wnioski rozpatrywane będą w kolejności zgłoszeń, do czasu wyczerpania środków.
Dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników stanowi pomoc de minimis.
Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania skutkom gospodarczym COVID-19, w drodze rozporządzenia, przedłużyć okres wypłacania dofinansowania, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii oraz skutki nimi wywołane.
4. Dopłaty do wynagrodzeń pracowników finansowane ze środków Starosty – przedsiębiorcy zatrudniający do 249 osób
O środki mogą ubiegać się przedsiębiorcy zatrudniający poniżej 250 osób, a więc z możliwości tej mogą skorzystać, mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa.
Dofinansowanie tak jak w przypadku dopłaty finansowanych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych jest uzależnione od spadku obrotów przedsiębiorstwa, rozumianych jako zmniejszenie sprzedaży towarów lub usług w ujęciu ilościowym lub wartościowym, obliczone jako stosunek łącznych obrotów w ciągu dowolnie wskazanych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych, przypadających w okresie po dniu 1 stycznia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień złożenia wniosku o przyznanie dofinansowania, w porównaniu do łącznych obrotów z analogicznych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych roku poprzedniego.
W zależności od wielkości spadku obrotów, wysokość dofinansowania, o jakie może ubiegać się przedsiębiorca, przedstawia się następująco:
- co najmniej 30% – może być przyznane w wysokości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej sumę 50% wynagrodzeń poszczególnych pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne należnymi od tych wynagrodzeń, jednak nie więcej niż 50% kwoty minimalnego
- co najmniej 50% – może być przyznane w wysokości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej sumę 70% wynagrodzeń poszczególnych pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne należnymi od tych wynagrodzeń, jednak nie więcej niż 70% kwoty minimalnego wynagrodzenia, powiększonego o składki na ubezpieczenia społeczne od pracodawcy, w odniesieniu do każdego pracownika
- co najmniej 80% – może być przyznane w wysokości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej sumę 90% wynagrodzeń poszczególnych pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne należnymi od tych wynagrodzeń, jednak nie więcej niż 90% kwoty minimalnego wynagrodzenia, powiększonego o składki na ubezpieczenia społeczne od pracodawcy, w odniesieniu do każdego pracownika.
Dofinansowanie udzielane jest pracodawcy na maksymalny okres 3 miesięcy. W tym przypadku pracodawca również ma obowiązek zachowania miejsc pracy przez okres otrzymywania dofinansowania oraz przez okres późniejszy odpowiadający okresowi korzystania z dopłaty do wynagrodzeń.