20 stycznia 2025 r. odbyła się inauguracja nowego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Tego samego dnia prezydent Trump podpisał rozporządzenie, na mocy którego USA oficjalnie wycofały się z porozumienia o wdrożeniu globalnego podatku wyrównawczego (Pillar II).
Geneza Pillar II
Już w 2021 roku kraje zrzeszone w OECD (Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) uzgodniły kształt reformy podatkowej – wprowadzenia opodatkowania wyrównawczego, zwanego Pillar II. Opodatkowanie wyrównawcze miało objąć największe grupy podmiotów, których roczny skonsolidowany przychód w 2 z 4 ostatnich lat wyniósł co najmniej 750 mln euro, a które płacą efektywnie mniej niż 15% podatku dochodowego CIT. Podczas prac w OECD podkreślano, że dla skuteczności opodatkowania wyrównawczego, kluczowe jest wdrożenie tego rozwiązania na całym świecie.
Wdrażanie nowych regulacji na świecie
Rada Unii Europejskiej w grudniu 2022 roku przyjęła dyrektywę nr 2022/2523 w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego poziomu opodatkowania międzynarodowych grup przedsiębiorstw oraz dużych grup krajowych w Unii Europejskiej. Państwa członkowskie UE zostały zobligowane do implementacji tych przepisów do krajowych porządków prawnych. Przepisy dot. Pillar II wdrożyły już także takie kraje jak Korea Południowa, Australia, Kanada czy Japonia.
Z kolei USA, potęga ekonomiczna i istotny partner biznesowy wielu państw na świecie krytycznie podchodzi do regulacji związanych z opodatkowaniem wyrównawczym. Nowa administracja US uważa, że dochód amerykańskich korporacji powinien być wyłączony z systemu GloBE, ponieważ jest objęty GILTI (Global Intangible Low-Taxed Income). GILTI to podatek nakładany na dochody spółek spoza USA, które kontrolują amerykańskie korporacje i obywatele. Te zagraniczne spółki, znane również jako kontrolowane spółki zagraniczne (CFC), muszą być w ponad 50% własnością spółek ze Stanów Zjednoczonych, a indywidualni udziałowcy muszą posiadać co najmniej 10% udziałów w CFC. Podatek ten dotyczy konkretnie dochodów z własności intelektualnej (IP), takiej jak prawa autorskie, licencje, patenty i znaki towarowe, i ma na celu zniechęcenie CFC do stosowania wątpliwych strategii podatkowych w celu ochrony tych aktywów.
Koncepcja koegzystencji GILTI vs Pillar2
Coraz częściej przedstawiciele administracji amerykańskiej odwołują się do koncepcji współistnienia obu systemów podatkowych – Gilti oraz Pillar2. Przedstawiciele administracji Donalda Trumpa coraz częściej publicznie akcentują, że priorytetem administracji amerykańskiej w dyskusjach na temat reformy BEPS OECD jest znalezienie politycznie akceptowalnego i stabilnego współistnienia między amerykańskim systemem GILTI a globalnym systemem opodatkowania minimalnego w ramach Filaru 2.
Jednostki dominujące amerykańskich korporacji opodatkowane byłyby w ramach GILTI, a także z dochodu jednostek kontrolowanych a jednostki dominujące europejskich korporacji opodatkowane byłyby GloBE.
Podatek wyrównawczy w Polsce – czy regulacje z nami zostaną?
W Polsce ustawa o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2025 r.
Wprowadzone zostały 3 nowe konstrukcje podatkowe:
- Globalny Podatek Wyrównawczy
- Krajowy Podatek Wyrównawczy
- Podatek wyrównawczy od niedostatecznie opodatkowanych zysków
W trakcie konferencji MF w zakresie opodatkowania wyrównawczego, która odbyła się 13 maja 2025 r. przedstawiciele polskiej administracji podatkowej akcentowali, że pomimo tego, że USA nie zamierza być częścią rozwiązań OECD w ramach Pillar 2 to jednak intencją większości jurysdykcji podatkowych na świecie jest wdrażanie regulacji Pillar2 w swoich systemach prawnych.