Rząd planuje gruntowną reformę przepisów dotyczących wydawania decyzji środowiskowych, która może istotnie wpłynąć na proces przygotowania inwestycji w Polsce. Projekt nowelizacji zakłada m.in. zmianę właściwości organów oraz wprowadzenie surowych kar finansowych. Największe emocje budzi jednak propozycja radykalnego podwyższenia opłaty za wydanie decyzji – z obecnych 205 zł do nawet 30 tys. zł.
Nowelizacja ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko („Ustawa”) oraz niektórych innych ustaw („Nowelizacja”) znajduje się obecnie na etapie prac legislacyjnych Rady Ministrów. W kwietniu br. opublikowano kolejną wersję projektu Nowelizacji. Nowelizacja dotyczy w głównej mierze procedury wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach („DŚ”). Zmiany dotyczą m.in. wysokości opłaty za wydanie DŚ, przeniesienia postępowań z urzędów gmin do starostw czy wprowadzenia kar pieniężnych za realizowanie inwestycji bez uprzedniego uzyskania DŚ.
Nowelizacja obejmuje szeroki zakres zmian, stąd w niniejszym materiale skoncentrujemy się na tych, które mają kluczowe znaczenie z perspektywy inwestorów. Niniejsza publikacja rozpoczyna cykl artykułów, w którym będziemy przybliżać kolejne rozwiązania proponowane w Nowelizacji.
Zmiana właściwości organu: starosta przejmie zadania wójta
Rząd proponuje, aby organem właściwym do wydania DŚ zamiast wójta, burmistrza czy prezydenta, był w większości przypadków starosta. Zdaniem projektodawcy jest to podyktowane koniecznością przejęcia postępowań przez organy samorządowe o większym zasięgu terytorialnym i wyższym stopniu specjalizacji, co ma usprawnić nadzór nad realizacją inwestycji ważnych dla danego regionu, jak i wyeliminować sytuację wydawania DŚ na rzecz gminy (jako inwestora) przez jej wójta/burmistrza/prezydenta.
Opłata za wydanie DŚ: nawet 30 tys. zł
Obecnie opłata za wydanie DŚ wynosi 205 zł. Zdaniem projektodawcy postępowania w sprawie wydania DŚ są skomplikowane, długotrwałe i wymagają specjalistycznej wiedzy, dlatego opłata w wysokości 205 zł jest niewspółmierna zarówno do poziomu zaangażowania organów, jak i do wysokości środków, które inwestorzy mogą wydać w związku z realizacją planowanych inwestycji.
W związku z tym rząd proponuje podwyższenie opłaty za wydanie DŚ. Dokładna wysokość opłaty dla danego rodzaju przedsięwzięcia zostanie określona w rozporządzeniu ministra właściwego ds. klimatu, lecz nie mogłaby przekroczyć limitu 30 tys. zł.
Natomiast w sytuacji, w której wniosek o DŚ obejmie kilka rodzajów przedsięwzięć, inwestor zapłaci opłatę tylko za przedsięwzięcie, za które określona jest najwyższa stawka.
Z kolei opłata za zmianę DŚ będzie stanowić 50% wysokości opłaty, która byłaby wymagana w przypadku wystąpienia z wnioskiem o wydanie DŚ dla tego przedsięwzięcia.
Realizowanie inwestycji bez wymaganej DŚ? Kara do 10 milionów zł!
Obecnie przepisy Ustawy nie przewidują kar pieniężnych za m.in.:
- realizowanie inwestycji bez uzyskania DŚ lub podejmowanie działań na podstawie nieostatecznej DŚ, lub
- prowadzenie prac pomimo wydania postanowienia przez sąd administracyjny o wstrzymaniu wykonania DŚ.
Zgodnie z Nowelizacją tego typu naruszenia będą zagrożone karą pieniężną w wysokości od 100 000 zł do 10 000 000 zł.
Przepisy końcowe i przejściowe
Zakłada się, że postępowania prowadzone na podstawie Ustawy wszczęte i niezakończone przed wejściem w życie Nowelizacji będą prowadzone w oparciu o przepisy dotychczasowe, choć przewidziano w tym zakresie kilka wyjątków. Z tego powodu inwestorzy, którzy chcieliby uzyskać DŚ na podstawie przepisów dotychczasowych (i dzięki temu zapłacić niższą opłatę za wydanie DŚ) mają czas na złożenie wniosku do czasu wejścia w życie Nowelizacji.
Podsumowanie
Planowana Nowelizacja istotnie zmienia zasady wydawania DŚ, wpływając na proces przygotowania inwestycji. Przewiduje m.in. przeniesienie kompetencji z organów gminy na starostów, co ma zwiększyć profesjonalizację postępowań i ograniczyć ryzyko konfliktu interesów. Kluczowe znaczenie ma propozycja znaczącego podwyższenia opłaty za wydanie decyzji – z 205 zł do maksymalnie 30 tys. zł – oraz wprowadzenie wysokich kar finansowych, sięgających nawet 10 mln zł, za m.in. realizację inwestycji bez wymaganej DŚ. Zmiany mają usprawnić nadzór nad inwestycjami, ale jednocześnie oznaczają większe obciążenia i ryzyka regulacyjne dla inwestorów. Ze względu na wczesny etap prac legislacyjnych nad Nowelizacją kluczowe jest bieżące monitorowanie zmian, gdyż ostateczny kształt przepisów może jeszcze ulec zmianom.