Coraz więcej specjalistów, menedżerów i pracowników z zagranicy decyduje się na relokację do Polski – zarówno w ramach zatrudnienia, pracy zdalnej, jak i prowadzenia działalności gospodarczej. Jednym z pierwszych pytań po przeprowadzce jest: gdzie i w jaki sposób będą opodatkowane dochody?
Poniżej przedstawiamy ogólne zasady opodatkowania osób fizycznych rozpoczynających pobyt podatkowy w Polsce.
Rezydencja podatkowa
Zakres opodatkowania w Polsce zależy od ustalenia rezydencji podatkowej. Zgodnie z ustawą o PIT osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania w Polsce (a więc podlega opodatkowaniu od całości dochodów), jeżeli spełnia co najmniej jeden z warunków:
1) posiada w Polsce ośrodek interesów życiowych (centrum interesów osobistych lub gospodarczych)
lub
2) przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym
Spełnienie któregokolwiek z powyższych warunków, co do zasady powoduje powstanie nieograniczonego obowiązku podatkowego. Z kolei ograniczony obowiązek podatkowy dotyczy osób, które nie posiadają w Polsce miejsca zamieszkania dla celów podatkowych. W takim przypadku opodatkowaniu w Polsce podlegają wyłącznie dochody osiągnięte na terytorium Polski, w szczególności wynagrodzenie za pracę wykonywaną w Polsce, dochody z działalności prowadzonej w Polsce, najem polskich nieruchomości czy wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji w organach polskich spółek.
Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
W przypadku przyjazdu do Polski, kluczowe znaczenie mają również międzynarodowe umowy podatkowe. Ich zadaniem jest ustalenie jednego państwa rezydencji, uniknięcie podwójnego opodatkowania oraz określenie, które państwo opodatkowuje dany dochód
Najczęściej stosowane metody:
1) metoda wyłączenia z progresją – dochód zagraniczny nie jest opodatkowany w Polsce, ale wpływa na stawkę podatku
2) metoda proporcjonalnego odliczenia – podatek zagraniczny odliczany jest od polskiego podatku
Opodatkowanie wynagrodzenia
Najczęstszym źródłem dochodu osób przyjeżdżających do Polski jest wynagrodzenie z pracy – niezależnie od tego, czy mówimy o klasycznej relokacji, pracy zdalnej czy czasowym oddelegowaniu w ramach międzynarodowej grupy.
Podstawowa zasada jest prosta: liczy się miejsce faktycznego wykonywania pracy. Wykonywanie pracy z terytorium Polski może wobec tego skutkować powstaniem prawa Polski do opodatkowania wynagrodzenia – niezależnie od siedziby pracodawcy i miejsca wypłaty wynagrodzenia. Ostateczna ocena zależy jednak od statusu rezydencji podatkowej pracownika oraz postanowień właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
W praktyce analizie podlega również to, kto ponosi ekonomiczny koszt wynagrodzenia oraz kto faktycznie organizuje i nadzoruje pracę (tzw. pracodawca ekonomiczny), co może mieć znaczenie przy stosowaniu umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Szczególną sytuacją jest czasowe oddelegowanie do Polski w ramach międzynarodowej struktury.
W przypadku czasowego oddelegowania zastosowanie ma tzw. zasada 183 dni wynikająca z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Polska nie uzyskuje prawa do opodatkowania wynagrodzenia wyłącznie wtedy, gdy łącznie spełnione są trzy warunki:
- pobyt w Polsce nie przekracza 183 dni w danym okresie,
- wynagrodzenie wypłacane jest przez pracodawcę niemającego siedziby w Polsce,
- koszt wynagrodzenia nie jest ponoszony przez podmiot lub zakład w Polsce.
Jeżeli którykolwiek z tych warunków nie jest spełniony, Polska może uzyskać prawo do opodatkowania dochodu z pracy wykonywanej na jej terytorium.
Dodatkowo należy ustalić, kto odpowiada za pobór zaliczek na podatek. Jeżeli zagraniczny pracodawca nie jest zarejestrowany w Polsce jako płatnik, obowiązek wpłacania zaliczek może spoczywać bezpośrednio na pracowniku.
Ponadto wykonywanie pracy z terytorium Polski, zarówno w ramach relokacji, jak i pracy zdalnej na rzecz zagranicznego pracodawcy może skutkować objęciem pracownika polskim systemem ubezpieczeń społecznych (ZUS).
W przypadku osób delegowanych z państw Unii Europejskiej kluczowe znaczenie ma posiadanie ważnego zaświadczenia A1, które potwierdza podleganie systemowi zabezpieczenia społecznego państwa wysyłającego. W razie braku takiego dokumentu lub po upływie okresu delegowania, powstaje obowiązek objęcia pracownika polskim systemem ZUS.
Warto również pamiętać, że długotrwała obecność pracownika w Polsce może w określonych sytuacjach prowadzić do powstania tzw. zakładu podatkowego zagranicznego pracodawcy. Dotyczy to w szczególności przypadków, gdy pracownik:
- posiada uprawnienia do zawierania umów,
- prowadzi kluczowe negocjacje,
- pełni funkcje zarządcze.
Może to skutkować obowiązkiem rozliczeń podatkowych w Polsce po stronie zagranicznej spółki.
Natomiast w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej sytuacja wymaga odrębnej analizy. Jeżeli osoba uzyska polską rezydencję podatkową, Polska obejmuje opodatkowaniem jej światowe dochody z działalności. Nawet gdy działalność jest formalnie zarejestrowana za granicą, wykonywanie jej w sposób stały z terytorium Polski może prowadzić do powstania obowiązku podatkowego w Polsce, w szczególności w związku z powstaniem tzw. zakładu podatkowego (permanent establishment). Kluczowe znaczenie ma miejsce faktycznego prowadzenia działalności, podejmowania decyzji oraz wykonywania czynności biznesowych.
Dostępne formy opodatkowania
Sposób opodatkowania w Polsce zależy od formy zatrudnienia. W przypadku umowy o pracę lub kontraktu menedżerskiego zastosowanie ma skala podatkowa – obecnie 12% do 120 000 PLN dochodu rocznie oraz 32% od nadwyżki ponad tę kwotę.
Osoby prowadzące działalność gospodarczą mogą wybrać jedną z kilku form opodatkowania: skalę podatkową, podatek liniowy 19% albo ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (ze stawkami od 2% do 17% w zależności od rodzaju usług). Wybór powinien być poprzedzony analizą poziomu kosztów, planowanego dochodu oraz wpływu składek ZUS.
Z jakich ulg można skorzystać przenosząc się do Polski?
Polskie przepisy przewidują preferencję dla osób, które przenoszą swoją rezydencję podatkową do Polski – tzw. ulgę na powrót.
Ulga ta polega na zwolnieniu z podatku dochodowego przychodów do kwoty 85 528 PLN rocznie przez cztery kolejne lata podatkowe. Limit ten dotyczy każdego roku odrębnie.
Z preferencji może skorzystać podatnik, który:
- przeniósł miejsce zamieszkania do Polski po 31 grudnia 2021 r.,
- w okresie co najmniej trzech lat poprzedzających powrót nie posiadał w Polsce miejsca zamieszkania dla celów podatkowych,
- spełnia dodatkowe warunki dotyczące obywatelstwa lub wcześniejszego miejsca zamieszkania
Ulga obejmuje m.in. przychody ze stosunku pracy, umów zlecenia, działalności gospodarczej opodatkowanej skalą, podatkiem liniowym lub ryczałtem. Zwolnienie nie ma zastosowania do wszystkich źródeł dochodu (np. nie obejmuje dochodów kapitałowych).
W praktyce oznacza to, że w pierwszych latach po relokacji część dochodów może pozostawać nieopodatkowana w Polsce, co istotnie obniża efektywne obciążenie podatkowe.
Warto jednak podkreślić, że ulga na powrót dotyczy głównie osób, które wcześniej mieszkały poza Polską i dopiero teraz przenoszą tu swoją rezydencję podatkową. Nie każda osoba przyjeżdżająca do Polski spełni warunki do jej zastosowania.
Dodatkowo przedsiębiorcy rozpoczynający działalność w Polsce mogą korzystać z preferencyjnych zasad w zakresie składek ZUS (tzw. „ulga na start” oraz preferencyjne składki przez pierwsze 24 miesiące działalności), o ile spełniają ustawowe warunki.
Poza ulgą na powrót osoby przenoszące się do Polski mogą korzystać z innych preferencji przewidzianych w polskich przepisach.
W określonych sytuacjach możliwe jest również skorzystanie z:
- ulgi IP Box (5% stawki podatku dla kwalifikowanych dochodów z praw własności intelektualnej),
- ulgi B+R (odliczenie kosztów działalności badawczo-rozwojowej),
Zakres dostępnych preferencji zależy od formy zatrudnienia, rodzaju prowadzonej działalności oraz modelu biznesowego, dlatego każdorazowo warto przeanalizować możliwość ich zastosowania przed rozpoczęciem rozliczeń w Polsce, w czym chętnie Państwa wspomożemy.
***
Przeprowadzka do Polski niemal zawsze wiąże się ze zmianą sytuacji podatkowej. Kluczowe znaczenie ma ustalenie rezydencji podatkowej – to ona decyduje, czy opodatkowaniu podlega wyłącznie dochód osiągnięty w Polsce, czy również dochody zagraniczne.
Jednocześnie polski system podatkowy oferuje rozwiązania, które przy odpowiednim zaplanowaniu mogą być konkurencyjne – zarówno w przypadku zatrudnienia, jak i prowadzenia działalności gospodarczej. Możliwość wyboru formy opodatkowania, preferencje takie jak ulga na powrót, IP Box czy ulga B+R sprawiają, że Polska może być atrakcyjną jurysdykcją dla specjalistów, przedsiębiorców i menedżerów działających w strukturach międzynarodowych.
Każda relokacja powinna jednak zostać poprzedzona analizą podatkową i ubezpieczeniową. Odpowiednie ustrukturyzowanie modelu zatrudnienia lub działalności już na etapie przeprowadzki pozwala uniknąć podwójnego opodatkowania, nieprzewidzianych obowiązków oraz sporów z organami podatkowymi w przyszłości.