Producenci energii elektrycznej, w tym w szczególności pochodzącej ze źródeł odnawialnych narażeni są na różnego rodzaju zjawiska, na które nie mają wpływu a które znacząco przekładają się na rentowność prowadzonej działalność. Jednym z takich zjawisk, jest zamrożenie przez rząd cen energii elektrycznej w celu ochrony budżetów konsumentów. Co prawda firmom energetycznym przysługuje z tego tytułu rekompensata, ale jak to zwykle bywa z nowymi rozwiązaniami jej prawidłowe opodatkowania wzbudza wątpliwości.
Przedmiot
Chodzi o ustawę z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenia wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 r. (dalej: ustawa o cenach maksymalnych), która określa maksymalne ceny energii elektrycznej, którymi operować mogą przedsiębiorstwa obrotu energią.
Na podstawie art. 8 wyżej wymieniowej ustawy w związku z przyjęciem nierynkowych cen, uprawnionym podmiotom przysługuje rekompensata.
Opodatkowanie VAT rekompensaty
Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, do podstawy opodatkowania należy wliczyć otrzymane dotacje, subwencje oraz inne świadczenia finansowe o podobnym charakterze, które bezpośrednio wpływają na cenę towarów dostarczanych przez podatnika.
Aby określić, czy rekompensaty przyznana firmom energetycznym podlega VAT, należy więc rozważyć czy można uznać je za świadczenie finansowe, o którym mowa w powyższym przepisie ustawy o VAT.
Na pozór sprawa wydaje się prosta, przepis art. 10 ust. 2 ustawy o cenach maksymalnych wskazuje bowiem jasno, że kwoty rekompensaty otrzymywane przez firmy energetyczne nie stanowią świadczeń wskazanych w art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.
Stanowisko organów podatkowych i sądów administracyjnych
Organy podatkowe nie mają jednak takiej pewności. Część z nich oraz Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznaje, że art. 10 ust. 2 ustawy o cenach maksymalnych nie może być w ogóle stosowany ze względu na autonomię prawa podatkowego i harmonizację przepisów VAT na poziomie całej Unii Europejskiej. (por. interpretacje indywidualne, nr 0111-KDIB3-1.4012.898.2022.1.IK oraz 0112 KDIL3.4012.269.2023.2.EW). Podobne podejście Dyrektora KIS zauważyć można także w przypadku rekompensat z tytułu stosowania maksymalnych cen gazu (Por. interpretacje indywidualne nr 0114-KDIP1-1.4012.299.2023.1.MŻ oraz 0111-KDIB3-3.4012.622.2022.1.MAZ).
Argumentem za takim podejściem ma być treść art. 4 ustawy o VAT, który stanowi, że ulgi i zwolnienia podatkowe przewidziane w odrębnych ustawach nie mają zastosowania do podatku od towarów i usług. Jednakże warto zaznaczyć, że zarówno powyższy przepis ustawy o VAT, jak i przepisy ustawy o maksymalnych cenach energii mają ten sam równoważny status ustawowy, co budzi pewne wątpliwości co do zakresu ich obowiązywania.
Z uwagi na niedługi okres obowiązywania rekompensat, sprawą ich opodatkowania zajął się dotychczas tylko jeden sąd administracyjny. W wyroku z 17 lutego 2023 r. (sygn. akt III SA/Wa 2440/22) WSA w Warszawie odniósł się do rekompensaty otrzymanej w związku z obrotem paliwami gazowymi, w przypadku którego ma zastosowanie ten sam mechanizm wyłączający stosowanie at. 29a ust. 1 ustawy o VAT. W ocenie sądu, art. 4 ustawy o VAT nie zamyka możliwości wyłączenia stosowania przepisów ustawy o VAT przewidzianych w innych ustawach.
Znaczenie dla podatników
Ponieważ ustawodawca wyraźnie wykluczył zastosowanie art. 29a ustawy o VAT w przypadku rekompensat wypłacanych firmom energetycznym z tytułu maksymalnych cen energii, a organy podatkowe oraz równorzędne przepisy nie mogą tego wyłączyć, oraz biorąc pod uwagę orzeczenie WSA w Warszawie skłaniam się do stanowiska, zgodne zresztą z wolą ustawodawcy, że omawiane rekompensaty nie podlegają opodatkowaniu VAT.
Przywołany powyżej nieprawomocny wyrok WSA w Warszawie jest pierwszym rozstrzygnięciem wydanym w podobnych sprawach i dotyczył interpretacji podatkowej z 2022 r. Kolejne negatywne interpretacje wydawane były już w 2023 r., dlatego na kolejne rozstrzygnięcia będziemy musieli jeszcze zaczekać. Niestety już po wydaniu wyroku przez WSA w Warszawie, Dyrektor KIS utrzymuje swoje jednolite stanowisko, dlatego też bez nowych wyroków nie należy się spodziewać jego zmiany.