Rada Ministrów pracuje nad gruntowną reformą przepisów dotyczących wydawania decyzji środowiskowych. Projekt nowelizacji zakłada m.in. cyfryzację postępowań, zmianę właściwości organów, znaczące podwyższenie opłat za wydanie decyzji, wprowadzenie surowych kar finansowych oraz rozszerzenie uprawnień organów w zakresie wyboru wariantu przedsięwzięcia.
Nowelizacja ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko („Ustawa”) oraz niektórych innych ustaw („Nowelizacja”) znajduje się na etapie prac legislacyjnych Rady Ministrów. W kwietniu br. opublikowano kolejną wersję projektu Nowelizacji. Nowelizacja dotyczy w głównej mierze procedury wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach („DŚ”). Zmiany dotyczą m.in. cyfryzacji procesu wydawania DŚ, wysokości opłaty za wydanie decyzji, przeniesienia postępowań z urzędów gmin do starostw czy wprowadzenia kar pieniężnych za realizowanie inwestycji bez uprzedniego uzyskania DŚ.
Z uwagi na szeroki zakres zmian w Nowelizacji, w niniejszym artykule skupiliśmy się na zagadnieniach kluczowych z perspektywy inwestorów. Publikacja stanowi podsumowanie cyklu materiałów dotyczących Nowelizacji – bardziej szczegółowe omówienie poszczególnych kwestii znajdą Państwo w poprzednich artykułach https://www.nexiaadvicero.eu/rzad-szykuje-nowelizacje-przepisow-dotyczacych-decyzji-srodowiskowych-oplata-za-wydanie-decyzji-wzrosnie-nawet-o-14534/, Solidarna odpowiedzialność za wykonanie decyzji środowiskowej? Rząd proponuje nowe zasady przenoszenia decyzji – Nexia Advicero, Decyzje środowiskowe po nowemu: cyfryzacja, szersze uprawnienia organów i zmiany proceduralne – Nexia Advicero.
Zmiana właściwości organu: starosta przejmie zadania wójta
Rząd proponuje, aby organem właściwym do wydania DŚ zamiast wójta, burmistrza czy prezydenta był w większości przypadków starosta. Zdaniem projektodawcy takie rozwiązanie usprawni nadzór nad realizacją inwestycji ważnych dla danego regionu oraz wyeliminuje sytuację wydawania DŚ rzecz gminy (jako inwestora) przez jej wójta/burmistrza/prezydenta.
Cyfryzacja postępowania
Nowelizacja przewiduje wprowadzenie systemu teleinformatycznego SOPOOŚ (Systemu do Obsługi Postępowań w zakresie Ocen Oddziaływania na Środowisko), który pozwoli na prowadzenie postępowań w formie elektronicznej. SOPOOŚ ma umożliwić m.in. składanie wniosków, w tym wniosku o wydanie DŚ, gromadzenie różnych pism i dokumentów, komunikację oraz udostępnianie dokumentacji i informacji. Jednocześnie w dalszym ciągu dopuszczalne będzie złożenie wniosku o DŚ w postaci papierowej – w takim przypadku postępowanie administracyjne będzie się toczyć na dotychczasowych zasadach.
Opłata za wydanie DŚ: nawet 30 tys. zł
Rząd proponuje podwyższenie opłaty za wydanie DŚ, która obecnie wynosi 205 zł. Dokładna jej wysokość miałaby być określona w rozporządzeniu ministra właściwego ds. klimatu, lecz nie mogłaby przekroczyć limitu 30 tys. zł. Z kolei, opłata za zmianę DŚ miałaby stanowić 50% wysokości opłaty, która byłaby wymagana w przypadku wystąpienia z wnioskiem o wydanie DŚ dla tego przedsięwzięcia.
Możliwość wskazania przez organ innego wariantu przedsięwzięcia
Na mocy Nowelizacji organy wydające DŚ uzyskałyby uprawnienia do oceny wariantów przedstawionych w raporcie oddziaływania na środowisko pod kątem ich wpływu na środowisko. Ocena ta miałaby uwzględniać zarówno korzyści środowiskowe (w tym społeczne), jak i ekonomiczne. Jeśli z takiego porównania wynikałoby, że korzystniejszy jest wariant inny niż wskazany przez inwestora, organ mógłby wskazać go w DŚ jako dopuszczony do realizacji. Wymagałoby to jednak zgody inwestora, choć skutkiem jej braku byłaby odmowa wydania DŚ przez organ.
Solidarna odpowiedzialność za realizację DŚ
W Nowelizacji przewidziano zmianę przepisu pozwalającego na przenoszenie DŚ na rzecz innego podmiotu. Przede wszystkim doprecyzowano, że przeniesienie następuje w formie zmiany decyzji, a właściwym w tej sprawie jest organ pierwszej instancji. Ponadto w Nowelizacji wprost wskazano, że możliwe jest przejęcie praw i obowiązków z DŚ przez kilka podmiotów jednocześnie. W takim przypadku będą one odpowiadały solidarnie za realizację warunków wynikających z DŚ.
Automatyczne przeniesienie DŚ na nowego właściciela nieruchomości
Rząd proponuje, aby w przypadkuzmiany właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, na której jest realizowane lub zostało zrealizowane przedsięwzięcie na podstawie DŚ, podmiot taki przejmował prawa i obowiązki wynikające DŚ. Jednocześnie, w przypadku, gdy przedsięwzięcie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, prawa i obowiązki wynikające z DŚ miałyby przejść z mocy prawa na podmiot prowadzący daną działalność w momencie objęcia tytułu prawnego do nieruchomości. W przypadku, gdy prawa i obowiązki przeszły na wiele podmiotów (np. na kilku nowych właścicieli), mają one odpowiadać za realizację obowiązków z DŚ solidarnie.
Realizowanie inwestycji bez wymaganej DŚ? Kara do 10 milionów zł!
Obecnie przepisy Ustawy nie przewidują kar pieniężnych za m.in.:
- realizowanie inwestycji bez uzyskania DŚ lub podejmowanie działań na podstawie nieostatecznej DŚ, lub
- prowadzenie prac pomimo wydania postanowienia przez sąd administracyjny o wstrzymaniu wykonania DŚ.
Zgodnie z Nowelizacją tego typu naruszenia będą zagrożone wymierzeniem kary pieniężnej w wysokości od 100 000 zł do 10 000 000 zł.
Status strony postępowania tylko dla właściciela lub użytkownika wieczystego
Obecnie przepisy Ustawy nie precyzują, które z praw rzeczowych do nieruchomości położonych na obszarze oddziaływania przedsięwzięcia pozwalają na uznanie danego podmiotu za stronę postępowania w sprawie wydania DŚ. W Nowelizacji wprost wskazano, że tymi prawami rzeczowymi mogą być jedynie prawo własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu.
Wydłużenie terminu na wypowiedzenie się przez społeczeństwo
W zakresie udziału społeczeństwa w procesie wydania DŚ, Nowelizacja przewiduje możliwość wydłużenia przez organ terminu na składania uwag i wniosków z 30 do nawet 45 dni, jeżeli byłoby to uzasadnione charakterem sprawy lub innymi okolicznościami.
Nowa podstawa do umorzenia postępowania
W Nowelizacji zaproponowano wprowadzenie fikcji prawnej polegającej na uznaniu, że wniosek o wydanie DŚ został wycofany w określonych przypadkach. Rozwiązanie to ma dotyczyć sytuacji, gdy organ zawiesi postępowanie w sprawie wydania DŚ do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu na środowisko, a dokument ten nie zostanie złożony w terminie 3 lat. W takim przypadku organ będzie zobowiązany umorzyć postępowanie.
Bezterminowa DŚ w niektórych przypadkach
Zgodnie z przepisami Ustawy, w wielu przypadkach DŚ musi zostać wydana przed uzyskaniem przez inwestora innych decyzji administracyjnych, takich jak decyzja o warunkach zabudowy czy pozwolenie na budowę. W takich sytuacjach DŚ należy dołączyć do wniosku o wydanie danej decyzji. Co do zasady, można to zrobić w terminie 6 lat od dnia, w którym DŚ stała się ostateczna, przy czym w określonych przypadkach organ administracji może wydłużyć ten termin – maksymalnie do 10 lat.
Rząd proponuje, aby w wybranych przypadkach termin 6- (lub 10-) letni nie miał zastosowania. Odstępstwo to ma dotyczyć podmiotów planujących podjęcie działalności związanej z gospodarowaniem odpadami zobowiązanych do uzyskania pozwolenia na budowę (lub dokonania zgłoszenia budowy) oraz objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego. W takiej sytuacji ww. terminów nie będzie się stosowało do wniosków o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów czy zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów wydawanych, a tym samym do wniosków o wydanie pozwolenia zintegrowanego zastępującego ww. zezwolenia odpadowe.
Przepisy końcowe i przejściowe
Zakłada się, że postępowania prowadzone na podstawie Ustawy wszczęte i niezakończone przed wejściem w życie Nowelizacji będą prowadzone w oparciu o przepisy dotychczasowe, choć przewidziano w tym zakresie kilka wyjątków. Ponadto, poszczególne funkcje systemu SOPOOŚ będą dostępne najwcześniej w 2028 r.
Podsumowanie
Projekt Nowelizacji wprowadza szeroki pakiet zmian w procedurze wydawania DŚ- od zmiany właściwości organów i stopniowej cyfryzacji postępowań, przez istotne podwyższenie opłat, aż po doprecyzowanie praw i obowiązków stron oraz wprowadzenie nowych sankcji. Proponowane przepisy porządkują również kwestie sukcesji prawnej związanej z DŚ oraz przewidują nowe podstawy umorzenia postępowań i wyjątki od terminów wykorzystania DŚ. Choć część rozwiązań ma usprawnić i ujednolicić praktykę stosowania przepisów, całość zmian oznacza duże wyzwanie dla inwestorów. Ze względu na wczesny etap prac legislacyjnych nad Nowelizacją kluczowe jest bieżące monitorowanie zmian, gdyż ostateczny kształt przepisów może jeszcze ulec zmianom.
Jeśli są Państwo zainteresowani otrzymywaniem informacji w tym zakresie, zachęcamy do zapisania się do naszego newslettera: https://lnkd.in/dHc7tfQZ