- Reforma PIP podpisana przez Prezydenta! Nowe uprawnienia inspektorów i ryzyka dla pracodawców
- Zmiany w raportowaniu ESG – kto skorzysta i na co trzeba uważać
- Finansowanie inwestycji a VAT – NSA ogranicza podejście do „transakcji pomocniczych”
- Relokacja influencerów do Dubaju a polska rezydencja podatkowa – kluczowe ryzyka
- Refinansowanie a ograniczenia debt push down – sąd ponownie po stronie podatników
- Zyski z JDG po przekształceniu – brak PIT potwierdzony przez NSA
1. Reforma PIP podpisana przez Prezydenta! Nowe uprawnienia inspektorów i ryzyka dla pracodawców
Ustawa o reformie Państwowej Inspekcji Pracy została podpisana przez Prezydenta RP w dniu 2 kwietnia 2026 r. Jednocześnie (zgodnie z wypowiedzią Prezydenta) część przepisów ustawy została skierowana do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej, ze względu na wątpliwości co do zakresu przyznanych uprawnień. Zgodnie z przyjętymi przepisami, ustawa wejdzie w życie co do zasady po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, przy czym część regulacji może wejść w życie wcześniej. Skierowanie części przepisów do Trybunału Konstytucyjnego nie wstrzymuje wejścia w życie ustawy, jednak ostateczny zakres stosowania niektórych regulacji może zależeć od rozstrzygnięcia Trybunału.
Choć głównym celem nowych regulacji jest ograniczenie nadużyć związanych z umowami cywilnoprawnymi i wzmocnienie ochrony pracowników, w praktyce oznaczają one również istotne nowe obowiązki i ryzyka dla przedsiębiorców.
Najbardziej przełomowa zmiana dotyczy kompetencji inspektorów pracy. Po wejściu w życie nowych przepisów będą oni mogli nie tylko oceniać zgodność zatrudnienia z prawem, ale również aktywnie ingerować w jego formę. W szczególności przewidziano możliwość wszczęcia procedury prowadzącej do wydania decyzji przez okręgowego inspektora pracy stwierdzającej istnienie stosunku pracy. Jeżeli w toku kontroli uznają, że dana współpraca mimo formalnej umowy zlecenia czy kontraktu B2B w rzeczywistości ma cechy stosunku pracy, będą mogli nakazać jej zmianę. W przypadku braku reakcji ze strony pracodawcy sprawa może zakończyć się decyzją administracyjną przekształcającą relację w umowę o pracę.
Co szczególnie istotne, ocena ta nie będzie opierać się na samej treści umowy, lecz przede wszystkim na tym, jak współpraca funkcjonuje w praktyce. Oznacza to, że nawet poprawnie skonstruowane dokumenty nie będą wystarczające, jeśli faktyczny sposób wykonywania pracy wskazuje na podporządkowanie charakterystyczne dla etatu.
W decyzji przekształcającej umowę inspektor pracy będzie również wskazywał wysokość wynagrodzenia. Jeżeli na podstawie dostępnych dowodów nie będzie możliwe jego precyzyjne ustalenie, zastosowanie znajdzie wynagrodzenie minimalne. W efekcie może dojść do sytuacji, w której zarówno pracownik, jak i pracodawca odczują zmianę negatywnie – pracownik otrzyma niższą kwotę netto niż dotychczas, a pracodawca poniesie wyższe koszty związane z pełnymi obciążeniami publicznoprawnymi.
Reforma przewiduje również istotne wzmocnienie narzędzi kontrolnych. Państwowa Inspekcja Pracy zyska szerszy dostęp do danych dzięki współpracy z ZUS i Krajową Administracją Skarbową, co pozwoli skuteczniej typować podmioty do kontroli. Same kontrole będą mogły być prowadzone także w formule zdalnej, a katalog sankcji zostanie rozszerzony, w tym poprzez podwyższenie kar za naruszenia praw pracowniczych.
Z perspektywy przedsiębiorców szczególnie istotny jest fakt, że ustawodawca przewidział okres przejściowy. Przez 12 miesięcy od wejścia w życie nowych regulacji możliwe będzie dobrowolne dostosowanie modeli zatrudnienia bez ryzyka sankcji za wcześniejsze nieprawidłowości. Warto jednak podkreślić, iż ochrona na podstawie tego przepisu nie obejmuje możliwej reklasyfikacji na podstawie przepisów prawa podatkowego. W praktyce jest to moment, w którym warto przeanalizować stosowane formy współpracy i jeśli to konieczne wprowadzić zmiany w sposób kontrolowany.
Nowością jest także możliwość uzyskania indywidualnych interpretacji PIP. W założeniu mają one pełnić funkcję ochronną, jednak ich skuteczność będzie zależała od zgodności opisu przedstawionego we wniosku z rzeczywistym sposobem działania firmy. Doświadczenia z obszaru prawa podatkowego pokazują, że w przypadku rozbieżności taka ochrona może okazać się ograniczona. Tym samym interpretacje nie powinny być traktowane jako pełne zabezpieczenie, lecz raczej jako element wspierający proces zarządzania ryzykiem.
Nowe przepisy niewątpliwie wzmacniają pozycję pracowników, ale jednocześnie zwiększają poziom niepewności po stronie pracodawców. W praktyce można się spodziewać większej liczby kontroli oraz bardziej wnikliwej analizy realiów współpracy. Dlatego kluczowe znaczenie będzie miało nie tylko to, co zapisano w umowie, ale przede wszystkim to, jak dana relacja funkcjonuje na co dzień.
Reforma PIP nie oznacza automatycznego końca umów cywilnoprawnych, ale wyraźnie podnosi poprzeczkę dla ich bezpiecznego stosowania. W obecnych realiach kluczowe jest świadome zarządzanie ryzykiem i odpowiednie dostosowanie modeli współpracy – zapraszamy do kontaktu z naszymi ekspertami.
2. Zmiany w raportowaniu ESG – kto skorzysta i na co trzeba uważać
Ostatnie zmiany w przepisach związanych z raportowaniem ESG przyniosły polskim przedsiębiorcom istotne ograniczenie obowiązków sprawozdawczych. ESG to system sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju, który nakłada na firmy obowiązek raportowania, jak ich działalność wpływa na planetę i ludzi oraz w jaki sposób są zarządzane.
Nowelizacja ustawy o rachunkowości, podpisana przez Prezydenta RP i opublikowana w marcu 2026 r., stanowiąca element wdrożenia zmian wynikających z unijnego pakietu Omnibus I, wprowadziła możliwość odroczenia obowiązku raportowania ESG o dwa lata dla wielu podmiotów.
Dla wielu firm oznacza to realne zmniejszenie obciążeń administracyjnych, jednak decyzja o skorzystaniu ze zwolnienia powinna być poprzedzona analizą konsekwencji biznesowych.
Zwolnienie ma charakter dobrowolny – decyzję o niesporządzaniu raportu podejmuje zarząd spółki.
Kluczowe zmiany
Zgodnie z nowymi regulacjami, w praktyce raportowanie ESG ma docelowo obejmować przede wszystkim największe przedsiębiorstwa (np. zatrudniające powyżej 1000 pracowników oraz osiągające przychody netto powyżej 450 mln euro rocznie).
Firmy z tzw. „pierwszej tury”, które raportowały za rok 2024, a nie spełniają tych nowych progów, mogą podjąć decyzję o rezygnacji z raportowania za lata 2025 i 2026.
Co może być problematyczne?
Mimo odroczenia przepisów, przedsiębiorcy powinni zachować czujność w następujących obszarach:
- Brak automatyzmu zwolnienia: rezygnacja z raportowania nie następuje z mocy prawa. Decyzję o niesporządzaniu raportu musi podjąć zarząd spółki, uwzględniając m.in. strategię, koszty oraz relacje biznesowe
- Presja łańcucha dostaw: nawet jeśli Państwa firma nie jest objęta ustawowym obowiązkiem, mogą go wymusić kontrahenci. Więksi partnerzy biznesowi będą potrzebować danych od swoich dostawców, aby sami mogli rzetelnie raportować swój wpływ na środowisko
- Dostęp do kapitału: banki i fundusze inwestycyjne coraz częściej uzależniają warunki finansowania (tzw. „zielone kredyty”) od transparentności w obszarze ESG
- Ryzyko wizerunkowe: całkowite zaprzestanie raportowania może zostać odebrane przez rynek jako sygnał rezygnacji ze standardów zarządczych i zrównoważonego rozwoju, co może uderzyć w konkurencyjność firmy
- Koszty powrotu: przygotowanie raportu zgodnego ze standardami ESRS to proces wymagający czasu i ludzi. Przerwanie gromadzenia danych na dwa lata może sprawić, że późniejszy powrót do raportowania będzie znacznie trudniejszy i droższy.
Gdzie mogą pojawić się problemy?
Problemy najczęściej wynikają z braku spójnej strategii. Firma może zaoszczędzić na kosztach audytu w krótkim terminie, ale stracić szansę na kontrakty z zachodnimi korporacjami, które rygorystycznie podchodzą do transparentności w łańcuchu dostaw.
Podsumowując, nowe przepisy to realna ulga finansowa, ale ich niewłaściwa interpretacja lub pochopna rezygnacja z raportowania może przynieść straty wizerunkowe i biznesowe. ESG pozostaje fundamentem budowania wartości nowoczesnego przedsiębiorstwa, bez względu na to, ile czasu na przygotowanie dają nam obecnie unijne regulacje. Jeżeli mają Państwo pytania lub potrzebują wsparcia w tym zakresie, zapraszamy do kontaktu z naszym zespołem Nexia Advicero.
3. Finansowanie inwestycji a VAT – NSA ogranicza podejście do „transakcji pomocniczych”
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2026 r. (sygn. akt I FSK 1210/23) przynosi istotne rozstrzygnięcie dla podatników angażujących się w finansowanie inwestycji w ramach grup kapitałowych. Sąd jednoznacznie wskazał, że transakcji finansowych, w szczególności udzielania pożyczek – nie można uznać za pomocnicze, jeżeli stanowią one realny element działalności gospodarczej podatnika, nawet jeśli mają charakter przejściowy.
Sprawa dotyczyła spółki uczestniczącej w projekcie budowy morskich farm wiatrowych. W początkowej fazie przedsięwzięcia spółka nie prowadziła jeszcze działalności operacyjnej polegającej na sprzedaży energii, lecz finansowała inwestycję poprzez udzielanie oprocentowanych pożyczek podmiotowi realizującemu projekt. Jednocześnie ponosiła wydatki związane z przyszłą działalnością opodatkowaną VAT.
Podatnik argumentował, że działalność finansowa ma charakter uboczny i tymczasowy, a zatem obrót z tytułu odsetek nie powinien wpływać na proporcję odliczenia VAT. Kluczowe znaczenie miało bowiem to, że docelowo spółka miała prowadzić działalność opodatkowaną – sprzedaż energii elektrycznej.
Z takim podejściem nie zgodziły się ani organy podatkowe, ani sądy administracyjne. NSA potwierdził, że na etapie realizacji inwestycji działalność finansowa nie była marginalna, lecz stanowiła istotny i zaplanowany element modelu biznesowego. Co więcej, to właśnie ona dominowała w wykorzystaniu aktywów spółki.
Sąd podkreślił, że dla oceny, czy transakcje mają charakter pomocniczy, nie ma znaczenia ich liczba ani wartość. Kluczowe jest to, czy stanowią one element prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli tak – nie mogą zostać wyłączone z kalkulacji proporcji VAT.
W praktyce oznacza to konieczność uwzględnienia obrotu z tytułu usług finansowych (zwolnionych z VAT) przy ustalaniu proporcji odliczenia podatku naliczonego. Tym samym podatnicy realizujący inwestycje finansowane wewnątrzgrupowo powinni liczyć się z ograniczeniem prawa do pełnego odliczenia VAT już na etapie przygotowawczym.
Wyrok wpisuje się w szerszą linię orzeczniczą, w której sądy coraz bardziej restrykcyjnie podchodzą do kwalifikowania transakcji jako „pomocniczych”. Dla wielu grup kapitałowych oznacza to konieczność ponownej analizy modeli finansowania inwestycji – zwłaszcza tam, gdzie finansowanie wewnętrzne odgrywa istotną rolę w początkowej fazie projektu.
W praktyce kluczowe znaczenie będzie miało odpowiednie zaprojektowanie struktury finansowania oraz bieżące monitorowanie wpływu transakcji finansowych na rozliczenia VAT. W wielu przypadkach może to wymagać rewizji dotychczasowych założeń oraz podejścia do kalkulacji proporcji.
Jeżeli finansowanie inwestycji w Państwa strukturze obejmuje elementy usług finansowych lub wpływa na rozliczenia VAT, warto przeanalizować jego skutki podatkowe – zapraszamy do kontaktu z zespołem Nexia Advicero.
4. Relokacja influencerów do Dubaju a polska rezydencja podatkowa – kluczowe ryzyka
W ostatnich latach obserwujemy wyraźny trend relokacji polskich przedsiębiorców, twórców internetowych i influencerów do Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Dubaj stał się symbolem atrakcyjnej alternatywy podatkowej – miejsca kojarzonego z brakiem podatku dochodowego od osób fizycznych, uproszczonymi formalnościami oraz sprzyjającym środowiskiem biznesowym. Ministerstwo Finansów w swoim oficjalnym stanowisku jednoznacznie wskazuje, że samo przebywanie poza krajem przez większość roku nie jest wystarczające, aby przestać płacić podatek dochodowy (PIT) w Polsce.
Kluczowy element oceny o ryzyka
Jak wspominaliśmy powyżej, o rezydencji podatkowej decyduje nie tylko czas pobytu, ale przede wszystkim tzw. ośrodek interesów życiowych. W praktyce oznacza to konieczność analizy powiązań osobistych i gospodarczych z Polską. W szczególności znaczenie mają następujące obszary:
- Centrum interesów osobistych (więzi społeczne): Fiskus bada, gdzie koncentruje się Państwa życie rodzinne, towarzyskie, a nawet kulturalne czy sportowe. Samotny wyjazd przy jednoczesnym pozostawieniu najbliższej rodziny w Polsce jest jednym z najsilniejszych sygnałów dla urzędu, że ośrodek interesów życiowych nie został przeniesiony.
- Centrum interesów gospodarczych (więzi ekonomiczne): Organy podatkowe analizują miejsce wykonywania działalności zarobkowej, położenie głównych źródeł dochodów, posiadane inwestycje, a także nieruchomości i ruchomości pozostawione w kraju. Analizie mogą podlegać również inne elementy, takie jak konta bankowe czy sposób zarządzania majątkiem.
- Reguły kolizyjne w umowie z ZEA: Jeśli oba państwa (Polska i ZEA) uznają daną osobę za rezydenta na podstawie swojego prawa wewnętrznego, konieczne jest zastosowanie tzw. reguł kolizyjnych (tie-breaker rules) określonych w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania. Reguły te pozwalają ustalić jedno państwo rezydencji poprzez analizę m.in. miejsca zamieszkania, ośrodka interesów życiowych czy zwykłego miejsca pobytu.
- Podatek od wyjścia (exit tax): Ministerstwo Finansów przypomina, że próba przeniesienia rezydencji za granicę w celu uzyskania korzyści podatkowych może wiązać się z obowiązkiem zapłaty podatku od niezrealizowanych zysków, czyli tzw. exit tax.
- Samo przebywanie za granicą przez ponad 183 dni nie przesądza o zmianie rezydencji podatkowej. Spełnienie któregokolwiek z kryteriów (interesy osobiste lub gospodarcze) pozwala uznać osobę za polskiego rezydenta, nawet jeśli przebywa ona w kraju krócej niż pół roku.
Gdzie mogą pojawić się problemy?
Problemy najczęściej ujawniają się podczas kontroli skarbowej, gdy urząd analizuje historię rachunków bankowych, różne aspekty funkcjonowania podatnika, w tym jego aktywność gospodarczą i życiową. Brak rzetelnego udokumentowania zerwania więzi z Polską może skutkować koniecznością zapłaty zaległego podatku wraz z wysokimi odsetkami.
W obliczu takiego podejścia organów podatkowych kluczowe jest odpowiednie przygotowanie relokacji. Wspieramy klientów w analizie rezydencji podatkowej, stosowaniu reguł kolizyjnych, rozliczeniu exit tax oraz właściwym udokumentowaniu przeniesienia centrum interesów życiowych.
Relokacja do Dubaju może być elementem strategii biznesowej, jednak jej skuteczność podatkowa zależy od rzeczywistej zmiany centrum życia i działalności. W celu omówienia indywidualnej sytuacji zapraszamy do kontaktu z zespołem Nexia Advicero.
5. Refinansowanie a ograniczenia debt push down – sąd ponownie po stronie podatników
Najnowsze orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 lutego 2026 r. wpisuje się w coraz wyraźniejszy trend korzystnej dla podatników interpretacji przepisów dotyczących finansowania akwizycyjnego. Sprawa dotyczyła sytuacji znanej w praktyce – refinansowania istniejącego zadłużenia, które historycznie było związane m.in. z nabyciem udziałów.
Sedno sporu sprowadzało się do pytania, czy „nowy” kredyt przeznaczony na spłatę wcześniejszego finansowania powinien być traktowany tak samo jak pierwotne finansowanie akwizycyjne, a więc podlegać ograniczeniom w zaliczaniu odsetek do kosztów podatkowych.
Organ podatkowy konsekwentnie prezentował podejście, zgodnie z którym należy patrzeć na „pierwotny cel” finansowania. W praktyce oznaczało to, że nawet po refinansowaniu odsetki wciąż powinny być limitowane, jeśli historycznie dług służył nabyciu udziałów.
Sąd nie podzielił tego stanowiska. W uzasadnieniu wyraźnie wskazał, że przepisy odnoszą się do konkretnego celu finansowania – a więc do sytuacji, w której kredyt jest zaciągany bezpośrednio na nabycie udziałów. Refinansowanie, jako odrębna czynność gospodarcza, nie spełnia tego warunku.
Co istotne, sąd odrzucił koncepcję „dziedziczenia celu”, podkreślając, że nie ma podstaw do automatycznego przenoszenia charakteru pierwotnego długu na kolejne finansowanie. Tym samym sam fakt, że wcześniejsze zobowiązanie miało charakter akwizycyjny, nie przesądza o podatkowym traktowaniu refinansowania.
To podejście ma konkretne konsekwencje praktyczne. W wielu przypadkach otwiera ono drogę do rozpoznania odsetek od finansowania refinansowego jako kosztów podatkowych bez konieczności stosowania restrykcyjnych ograniczeń właściwych dla debt push down.
Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Kluczowe pozostaje odpowiednie udokumentowanie celu finansowania oraz spójność całej struktury – szczególnie w kontekście wcześniejszych reorganizacji.
Jeżeli refinansowanie wpłynęło na rozliczenia podatkowe w Państwa strukturze lub ograniczyło możliwość rozpoznania kosztów finansowania, warto ponownie przyjrzeć się sytuacji – zapraszamy do kontaktu z naszymi ekspertami z Nexia Advicero.
6. Zyski z JDG po przekształceniu – brak PIT potwierdzony przez NSA
Przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę kapitałową to popularny krok w rozwoju biznesu. W praktyce często pojawia się jednak pytanie, co dzieje się z zyskami wypracowanymi przed przekształceniem, które nie zostały wypłacone, lecz pozostawiono je w firmie i wykazano w kapitale zapasowym spółki. Kluczowa wątpliwość dotyczy tego, czy ich późniejsza wypłata rodzi obowiązek podatkowy po stronie wspólnika. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2026 r., sygn. akt II FSK 784/23 przynosi w tym zakresie korzystne rozstrzygnięcie dla podatników.
Sąd podkreślił, że przekształcenie formy prawnej nie zmienia charakteru ekonomicznego tego dochodu. Uprawnienie do wypłaty tych środków nie wynika z posiadania udziałów czy akcji w spółce, lecz z faktu ich wcześniejszego wypracowania w ramach działalności gospodarczej.
NSA zwrócił również uwagę, że przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do podwójnego opodatkowania tego samego dochodu – najpierw na etapie JDG, a następnie przy jego wypłacie ze spółki. Takie podejście, zdaniem sądu, jest niedopuszczalne.
Jednocześnie sąd potwierdził, że samo ujęcie tych środków w kapitale zapasowym spółki nie powoduje zmiany ich charakteru podatkowego.
Rozbieżność z podejściem organów podatkowych
Stanowisko NSA pozostaje w sprzeczności z dotychczasową praktyką organów podatkowych. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej prezentował pogląd, zgodnie z którym po przekształceniu majątek przedsiębiorcy staje się majątkiem spółki jako odrębnego podmiotu, a jego wypłata powinna być traktowana jako dochód z udziału w zyskach osób prawnych.
NSA wyraźnie odrzucił takie podejście, wskazując, że formalne przekształcenie nie może prowadzić do zmiany zasad opodatkowania dochodu, który został już uprzednio rozliczony.
Znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców
Wyrok NSA ma istotne znaczenie dla przedsiębiorców planujących przekształcenie JDG w spółkę lub dokonujących wypłat środków po takiej reorganizacji. Potwierdza on, że odpowiednio udokumentowane zyski z okresu JDG mogą zostać wypłacone bez ryzyka ponownego opodatkowania.
Kluczowe pozostaje jednak właściwe wyodrębnienie tych zysków oraz możliwość wykazania ich pochodzenia. W praktyce oznacza to konieczność zachowania spójnej dokumentacji księgowej i jednoznacznego przypisania środków do okresu sprzed przekształcenia.
Wyrok NSA z 10 marca 2026 r. stanowi ważne potwierdzenie korzystnego podejścia dla podatników i ogranicza ryzyko podwójnego opodatkowania w przypadku reorganizacji działalności.
W praktyce jednak każda taka sytuacja wymaga indywidualnej analizy – zapraszamy do kontaktu z zespołem Nexia Advicero.