Choć obowiązek raportowania ESG (informacje pozafinansowe) dotyczy obecnie przede wszystkim głównie dużych przedsiębiorstw, to temat ten coraz mocniej zaznacza swoją obecność również w sektorze małych i średnich firm. Właściciele i menedżerowie MŚP, którzy dotychczas mogli uznawać kwestie zrównoważonego rozwoju za „sprawę korporacji”, dziś coraz częściej spotykają się z realnymi oczekiwaniami w tym zakresie – ze strony klientów, instytucji finansowych czy partnerów biznesowych. Oznacza to, że przygotowanie do wyzwań ESG nie jest już tylko kwestią dobrej woli, ale staje się ważnym elementem strategii rozwoju i utrzymania konkurencyjności.
Warto zatem zrozumieć, czym właściwie jest raportowanie ESG, dlaczego należy zacząć działać już teraz i jak można podejść do tego tematu praktycznie nawet bez specjalistycznych zespołów czy zaawansowanych systemów raportowych.
Czym jest ESG?
ESG to skrót od trzech angielskich słów:
- Environmental (środowisko),
- Social (społeczeństwo)
- Governance (ład korporacyjny, czyli sposób zarządzania firmą).
To zestaw kryteriów, według których ocenia się wpływ działalności przedsiębiorstwa na otoczenie. W odróżnieniu od tradycyjnych wskaźników finansowych, ESG pozwala spojrzeć na firmę przez pryzmat jej odpowiedzialności i długoterminowej stabilności.
W praktyce oznacza to m.in. analizę emisji CO₂, zużycia energii, warunków pracy, różnorodności w zatrudnieniu, przestrzegania zasad etyki czy posiadania mechanizmów antykorupcyjnych. Coraz częściej tego typu informacje są wymagane przez inwestorów, banki, kontrahentów, a także same przepisy prawne.
Dlaczego temat ESG dotyczy także MŚP , mimo braku formalnego obowiązku raportowania?
Obecnie MŚP nie są objęte obowiązkiem raportowania ESG na mocy unijnej dyrektywy CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), jednakże presja rynkowa działa szybciej niż przepisy. Już teraz wiele mniejszych firm otrzymuje zapytania od swoich większych partnerów o dane ESG, a odpowiedź w formie odmowy może skutkować negatywnymi konsekwencjami, np.: wykluczeniem z łańcucha dostaw lub utratą szansy na nowe zlecenia.
Warto zaznaczyć, że większe firmy (zobowiązane do raportowania danych ESG) muszą gromadzić dane również od swoich dostawców. A to oznacza, że nawet jeśli MŚP nie raportuje ESG formalnie, jej dane mogą zostać wciągnięte do raportów innych firm.
Również sektor finansowy zaczyna coraz uważniej przyglądać się aspektom ESG. Banki, zgodnie z unijnym rozporządzeniem SFDR, muszą oceniać „zrównoważony” charakter swoich portfeli inwestycyjnych. Coraz częściej wpływa to na warunki udzielania kredytów, dlatego firmy, które potrafią wykazać się odpowiedzialnym podejściem do środowiska, społeczeństwa i zarządzania, mogą liczyć na preferencyjne warunki finansowania swoich projektów.
Co zyskuje MŚP, które wdraża zasady ESG?
Choć działania związane z ESG mogą wydawać się wyzwaniem, szczególnie w firmach o ograniczonych zasobach, przynoszą one wymierne korzyści. Do najważniejszych z nich należą:
- Wzrost wiarygodności i reputacji. Firma, która potrafi transparentnie komunikować swoje wartości i działania ESG, buduje zaufanie zarówno w oczach klientów, jak i pracowników czy partnerów biznesowych.
- Lepszy dostęp do finansowania i zamówień publicznych. W wielu przetargach i konkursach pojawiają się kryteria ESG. Posiadanie certyfikatu ESG lub wdrożenie odpowiednich procedur może zdecydować o podjęciu współpracy i przyznaniu zlecenia.
- Odporność na ryzyka. Przejrzystość i odpowiedzialność pozwalają lepiej zarządzać m.in. ryzykami prawnymi, reputacyjnymi i środowiskowymi. To szczególnie ważne w czasach dynamicznych zmian regulacyjnych i rynkowych.
- Większe zaangażowanie pracowników. Coraz więcej osób – zwłaszcza z młodszych pokoleń – zwraca uwagę na wartości firmy. ESG wpływa na wizerunek pracodawcy i może pomóc w przyciąganiu oraz utrzymaniu talentów.
- Efektywność i oszczędności. Dbałość o środowisko może przynieść wymierne korzyści finansowe np. poprzez mniejsze zużycie energii, lepsze gospodarowanie odpadami czy optymalizację procesów.
Od czego zacząć? Praktyczne kroki dla MŚP
Nie trzeba od razu wdrażać kompleksowego systemu ESG. Warto zacząć od podstaw, które można stopniowo wprowadzać do przedsiębiorstwa.
- Zwiększenie świadomości i zaangażowania wewnątrz organizacji. Temat powinien być znany zarządowi i pracownikom. Warto, by odpowiedzialność za ESG została przypisana konkretnej osobie lub małemu zespołowi.
- Audyt aktualnej sytuacji. To analiza działań podejmowanych przez firmę – np. czy segreguje odpady, monitoruje zużycie energii, czy ma politykę etyczną lub BHP. Takie informacje można zebrać w prostym arkuszu Excel.
- Polityki i procedury. Warto sformalizować to, co już funkcjonuje, a zatem stworzyć podstawową politykę środowiskową, kodeks etyki, zasady równości szans. Można też wprowadzić prosty mechanizm zgłaszania nieprawidłowości.
- Ślad węglowy. Obliczenie emisji CO₂ może być pierwszym krokiem ku lepszemu zrozumieniu wpływu firmy na środowisko.
- Ocena łańcucha dostaw. To odpowiedź na pytania: skąd pochodzą surowce i z kim współpracujesz? Zidentyfikowanie potencjalnych ryzyk środowiskowych i społecznych w łańcuchu wartości. Jest to szczególnie ważne, jeśli klienci firmy działają w krajach objętych regulacjami ESG, np. w Niemczech (ustawa LkSG).
Czego mogą wymagać od Ciebie partnerzy biznesowi?
Coraz więcej firm – szczególnie tych dużych i międzynarodowych – będzie oczekiwać konkretnych danych ESG od swoich dostawców. Może to przybrać formę ankiet samooceny, formularzy z pytaniami o zużycie energii, obecność niebezpiecznych substancji w produktach, warunki pracy, polityki antykorupcyjne czy działania w zakresie różnorodności.
Firmy mogą także pytać o: ślad węglowy produktów i usług (w tym dane z transportu i produkcji), sposób zarządzania odpadami i zużyciem zasobów, zgodność z przepisami i certyfikaty jakości lub środowiskowe (np. ISO 14001), mechanizmy należytej staranności w relacjach z dostawcami.
Na początku wystarczy, że firma potrafi odpowiedzieć na podstawowe pytania i posiada zapisy dokumentacyjne. Ważne, by dane były spójne i zbierane systematycznie (to pierwszy krok do profesjonalizacji działań ESG).
Gdzie szukać wsparcia?
MŚP nie muszą wdrażać ESG samodzielnie. Nexia Advicero oferują indywidualne wsparcie od audytu gotowości ESG, po opracowanie strategii i raportów dostosowanych do realiów MŚP.
Pamiętaj, małe i średnie kroki mają znaczenie w ESG! Im wcześniej MŚP zacznie działać, tym większa szansa, że zyska przewagę na rynku. Wierzymy, że zanim ESG stanie się obowiązkiem, stanie się po prostu standardem. Jeśli mają Państwo pytania dotyczące raportowania przez MŚP zapraszamy do kontaktu. Nasi eksperci z chęcią pomogą w znalezieniu najkorzystniejszego rozwiązania.