Rząd pracuje nad nowelizacją przepisów dotyczących wydawania decyzji środowiskowych, która może istotnie wpłynąć na przebieg postępowań oraz rolę organów. Projekt zakłada m.in. rozszerzenie kompetencji organów w zakresie wyboru wariantu przedsięwzięcia, wydłużenie udziału społeczeństwa oraz stopniową cyfryzację procedury.
Na etapie prac legislacyjnych Rady Ministrów znajduje się nowelizacja ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko („Ustawa”) oraz niektórych innych ustaw („Nowelizacja”). W kwietniu br. opublikowano kolejną wersję projektu Nowelizacji. Nowelizacja dotyczy w głównej mierze procedury wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach („DŚ”). Zmiany dotyczą m.in. cyfryzacji postępowania, wskazywania przez organ wariantów przedsięwzięcia, czy nowych podstaw umorzenia postępowania.
Nowelizacja obejmuje szeroki zakres zmian, stąd w niniejszym materiale koncentrujemy się na tych, które mają kluczowe znaczenie z perspektywy inwestorów. Niniejsza publikacja jest częścią cyklu artykułów, w którym przybliżamy rozwiązania proponowane w Nowelizacji.[PN1]
Cyfryzacja postępowania
Nowelizacja przewiduje wprowadzenie systemu teleinformatycznego SOPOOŚ (Systemu do Obsługi Postępowań w zakresie Ocen Oddziaływania na Środowisko), który pozwoli na prowadzenie postępowań ws. DŚ w formie elektronicznej. SOPOOŚ ma umożliwić m.in.:
- składanie wniosków, w tym wniosku o wydanie DŚ,
- gromadzenie różnych pism i dokumentów,
- komunikację (wymianę pism) oraz udostępnianie dokumentacji i informacji.
Dzięki takiemu rozwiązaniu postępowanie ws. wydania DŚ będzie mogło być prowadzone w pełni w formule cyfrowej, co może przyczynić się do lekkiego skrócenia czasu procedowania wniosku inwestora. Jednocześnie w dalszym ciągu dopuszczalne będzie złożenie wniosku o DŚ w postaci papierowej – w takim przypadku postępowanie administracyjne będzie się toczyć na dotychczasowych zasadach.
Możliwość wskazania przez organ innego wariantu przedsięwzięcia
Rząd proponuje nadanie organom wydającym DŚ uprawnienia do oceny wariantów przedstawionych w raporcie oddziaływania na środowisko pod kątem ich wpływu na środowisko. Ocena ta miałaby uwzględniać zarówno korzyści środowiskowe (w tym społeczne), jak i ekonomiczne.
Jeśli z takiego porównania wynikałoby, że korzystniejszy jest wariant inny niż wskazany przez inwestora, organ mógłby wskazać go w DŚ jako dopuszczony do realizacji. Wymagałoby to jednak zgody inwestora, choć skutkiem jej braku byłaby odmowa wydania DŚ przez organ.
Wydłużenie terminu na wypowiedzenie się przez społeczeństwo
W zakresie udziału społeczeństwa w procesie wydania DŚ, Nowelizacja przewiduje możliwość wydłużenia przez organ terminu na składania uwag i wniosków z 30 do nawet 45 dni, jeżeli byłoby to uzasadnione charakterem sprawy lub innymi okolicznościami.
Nowa podstawa do umorzenia postępowania
W Nowelizacji zaproponowano wprowadzenie fikcji prawnej polegającej na uznaniu, że wniosek o wydanie DŚ został wycofany w określonych przypadkach. Rozwiązanie to ma dotyczyć sytuacji, gdy organ zawiesi postępowanie w sprawie wydania DŚ do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu na środowisko, a dokument ten nie zostanie złożony w terminie 3 lat. W takim przypadku organ będzie zobowiązany umorzyć postępowanie.
Bezterminowa DŚ w niektórych przypadkach
Zgodnie z przepisami Ustawy, w niektórych przypadkach DŚ musi zostać wydana jeszcze przed uzyskaniem przez inwestora innych decyzji administracyjnych, takich jak decyzja o warunkach zabudowy czy pozwolenie na budowę. W tego rodzaju sytuacjach do wniosku o wydanie danej decyzji należy dołączyć DŚ. Co do zasady, można to zrobić w terminie 6 lat od dnia, w którym DŚ stała się ostateczna. W określonych przypadkach organ administracji może jednak wydłużyć ten okres – maksymalnie do 10 lat.
Jednakże, mając na uwadze, że realizacja niektórych inwestycji jest czasochłonna, projektodawca proponuje, aby w wybranych przypadkach termin 6- (lub 10-) letni nie miał zastosowania. Odstępstwo to ma dotyczyć podmiotów planujących podjęcie działalności związanej z gospodarowaniem odpadami zobowiązanych do uzyskania pozwolenia na budowę (lub dokonania zgłoszenia budowy) oraz objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego. W takiej sytuacji ww. terminów nie będzie się stosowało do wniosków o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów czy zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów wydawanych, a tym samym do wniosków o wydanie pozwolenia zintegrowanego zastępującego ww. zezwolenia odpadowe.
Przepisy końcowe i przejściowe.
Zakłada się, że postępowania prowadzone na podstawie Ustawy wszczęte i niezakończone przed wejściem w życie Nowelizacji będą prowadzone w oparciu o przepisy dotychczasowe, choć przewidziano w tym zakresie kilka wyjątków. Z tego powodu Inwestorzy, którzy chcieliby uzyskać DŚ na podstawie przepisów dotychczasowych mają czas na złożenie wniosku do czasu wejścia w życie Nowelizacji.
Ponadto, warto zaznaczyć, że zgodnie z Nowelizacją poszczególne funkcje systemu SOPOOŚ będą dostępne najwcześniej w 2028 r.
Podsumowanie
Projektowana Nowelizacja proponuje szereg zmian, które mają znaczenie dla inwestorów planujących przedsięwzięcia wymagające uzyskania DŚ. Kluczowe z nich to cyfryzacja postępowania (choć w praktyce odczuwalna dopiero od 2028 r.), możliwość wskazania przez organ innego wariantu inwestycji niż proponowany przez inwestora, wydłużenie terminów udziału społeczeństwa oraz nowe zasady umarzania postępowań w przypadku braku raportu środowiskowego.
Na szczególną uwagę zasługuje również propozycja odejścia – w wybranych przypadkach – od terminowego ograniczenia wykorzystania DŚ, co może mieć istotne znaczenie dla długotrwałych projektów w sektorze gospodarki odpadami.
Z perspektywy praktycznej oznacza to z jednej strony wprowadzenie usprawnień w wymianie pism i dokumentacji z organami, a z drugiej – konieczność przygotowania się na zwiększenie roli organów w decydowaniu o losie przedsięwzięcia. Ze względu na wczesny etap prac legislacyjnych nad Nowelizacją kluczowe jest bieżące monitorowanie zmian, gdyż ostateczny kształt przepisów może jeszcze ulec zmianom. Jeśli są Państwo zainteresowani otrzymywaniem informacji w tym zakresie, zachęcamy do zapisania się do naszego newslettera: https://lnkd.in/dHc7tfQZ